Reflexión sobre o uso de Osmo no Ceip nº 1

É inevitable e por suposto incongruente ignorar a influencia das TIC no noso día a día. Xa hai algún tempo que camiñamos a paso lixeiro pola era dixital e en materia educativa é evidente que ese necesario cambio xa está en marcha.

O dixital controla a nosa realidade vital desde o inicio do día: o noso espertador deixou de vocexar desesperadamente na mesa de cabeceira para dar paso a unha melodía motivadora que sae do noso smartphone. Comprobar qué tempo vai na nosa cidade, revisar últimas noticias, actualizar as nosas redes sociais, buscar receitas de comida green, consultar parámetros despois dunha sesión de gym ou running, facer anotacións sobre rutinas de sono...

A nosa vida está dominada pola dixitalización, entón, por qué nos resistimos a aceptar que os nosos peques xa non vivirán xamais de maneira analóxica?

Hai xa algún tempo aliñáronse os astros para facer coincidir nun mesmo centro educativo a Nuria Garabal, Marta Álvarez e Nuria Feijóo; recentemente outro capricho do destino (tamén coñecido como CADP ou CXT) quixo que Vanessa Táboas formase parte deste equipo que comparte inquedanzas, tolemias, fame de coñecemento, ansiedade polo cambio... e 4 iPads como ferramenta didáctica.

Todas coincidimos no instinto dixital e grazas a que nos enfrascamos nunha espiral de cultura de colaboración en moi pouco tempo vímonos inmersas en longas conversacións e WhatsApps (como non?) sobre apps de todo tipo nas que fedellamos día a día sen cesar nas nosas aulas. 

Que por qué? porque todos somos conscientes de que a nosa escola debe avanzar ao mesmo ritmo que o fai a nosa sociedade. Que estes dispositivos conseguen chegar onde ás veces os mestres non somos capaces, porque as pantallas retroilumoinadas entre as súas pequenas mans emanan MAXIA... e cando a maxia ten lugar ante os ollos dun neno, a mente e o corazón ábrense e xa nada volve ser igual.

Traballamos cada día con dispositivos persoais do profesorado que brindamos ao noso alumnado porque nós cremos nesa maxia. Oxalá contásemos co apoio da administración como xa ocorre nalgunha outra comunidade autónoma para que nos brindasen os medios económicos necesarios e seguir xogando ao "abracadabra" da aprendizaxe. 

Mentres tanto... seguiremos argallando.

Osmo no Ceip nº 1

Dende hai ao redor de 3 anos, no noso centro comezamos a empregar o ipad e as súas apps como ferramenta didáctica: chatterpix kids, thinglink, kodable…  Nos últimos tempos escoitamos falar de Osmo e lanzámonos a probalo a través do préstamo do CFR.

Osmo é un sistema de xogos que permite aos rapaces interactuar co iPad de xeito práctico traballando diferentes competencias: matemática, lingüística, iniciativa e autonomía persoa e como non, a dixital.

O pack inclue un soporte para o ipad e un reflector para colocar sobre a cámara do dispositivo. Existen diferentes xogos, pero nesta ocasión tivemos a oportunidade de traballar con “Tangram” e “Words”. Antes de comezar a usalos é preciso descargar as apps gratuitas. Cando tivemos todo listo, podemos comezar a desfrutar dos xogos.

Contamos con aulas de 25 alumnos e un só dispositivo ipad, polo que para una mellor organización traballamos por recunchos en grupos de 4/5 alumnos, mentres uns están co Ipad, os demáis están noutros recunchos.

Cada xogo ven nunha Caixa na que atopamos as fichas correspondentes: no caso de Tangram as figuras do coñecido xogo e, no Words as letras do alfabeto.

Os nenos e nenas quedaron sorprendidos cando, seguindo as indicacións da pantalla e colocando as fichas como eles e elas pensaban (sempre preto do ipad para que o reflector as detecte) o xogo actuaba dunha maneira ou outra en función de se a solución era correcta ou non.

Trátase dun recurso moi motivador xa que non é so un contacto coa pantalla senón que hai una conexión entre o alumnado, os obxectos (fichas) e o ipad.

Para nós como mestras Osmo Words gustounos máis do esperado posto que permite xogar con álbumes predeterminados ou  crear contidos (álbumes) personalizados na súa web e empregalos na app, por exemplo, creamos un álbum coas fotos dos rapaces no que tiñan que completar as letras que faltaban dos seus nomes. Esta mesma actividade podémola facer con calquera centro de interese no que traballemos. Incluso máis adiante poderían ser os memos rapaces os creadores doutros álbumes.

A actividade resultou tan satisfactoria que decidimos “pedirlle aos Reis Magos” un Osmo con diferentes xogos: Words, Numbers, Tangram e Coding. Este último é un xogo de programación adaptado a todos os niveis e resultounos interesante xa que na aula gústanos moito utilizar as apps “beebot” e “kodable”, desenvolvendo no alumnado a intelixencia espacial, matemática, lingüística…

Creatales no CEIP Xosé Fernández López

XOGAMOS, APRENDEMOS E ENSEÑAMOS XUNTOS

Motivos Solicitude dispositivos:
Poderíamos enumerar unha inxente cantidade de motivos polos que poder dispor de estas  tablets na escola: interacción, motivación, clima aula, cambio metodolóxico, fonte información inagotable, autonomía persoal, mellora de competencias, creatividade, … , que aínda que non son unha tablet por neno, nen sequera unha cada dous, hai xeitos de organizar o seu uso e aproveitar a súa potencialidade como ferramenta de apoio ao proceso de ensino-aprendizaxe.

En concreto os nosos motivos son, por un lado, a obrigatoriedade que contempla o currículo: "Potenciarase o desenvolvemento de competencias básicas en ciencia e tecnoloxía"; "Educación dixital"; "Proceso que deberá permitir a aproximación ao método científico e ao uso das tecnoloxías de maneira secuenciada"; "Debe potenciarse a variedade de materiais e recursos, considerando especialmente a integración das tecnoloxías da información e da comunicación no proceso de ensino-aprendizaxe". Así como os contidos específicos de cada área aludindo á competencia dixital, á competencia en ciencia e tecnoloxía e á competencia a aprender a aprender.

Por outra banda, e atendendo aos fins últimos da Educación Primaria: "…facilitarles ao noso alumnado as aprendizaxes necesarias (…) co fin de garantir unha formación integral que contribúa ao pleno desenvolvemento da súa personalidade e de preparalos para o futuro".

E todo esto aunado coas Teorías sobre Intelixencias Múltiples, onde H. Gardner propón que os maestros amplíen a seu abanico de actividades, abrindo as portas a novas metodoloxías, novos e diversos recursos, … que impliquen a un maior número de intelixencias.

Con estos motivos e moitos outros, como non querer probar, experimentar, valorar, avaliar, … novas posibilidades que se nos van presentando?

Proceso deseño actividade:

CIENCIAS:
Despois dun primeiro contacto coas tablets no primeiro trimestre, onde nese pequeno acercamento nos limitamos a unha aproximación ao manexo: ubicación, búsqueda información, investigación e xogo online de repaso, consideramos que podíamos dar un paso máis.
Así, a intención agora era introducir o dispositivo no desenvolvemento das sesións dun xeito moito máis xeralizado: Utilizar as apps das que de forma gratuita podíamos dispoñer, introducila nos recunchos, xestionala nos minutos de libre disposición ao final da sesión, e por suposto aproveitar as funcionalidades da tablet para sacarlle o máximo partido o tema que estabamos a tratar.

EDUCACIÓN FÍSICA:
Aínda que a educación física é unha área eminentemente práctica e co tempo dispoñible, as instalacións deportivas, as escasas posibilidades tecnolóxicas "in situ", … parece impensable o uso das tablets, o feito de que sexan dispositivos móviles con infinidade de funcionalidades, nos permiten un traballo instantáneo e de continua retroalimentación, que doutro xeito sería impensable.
Ante estas posibilidades, proxectamos a presenza das tablets, nun momento de gran esixencia técnica que nos permitirá, a través dun traballo grupal, a implementación a través de foto e vídeo, de análise e corrección técnica e traballo táctico, todo, "in situ" e instantáneo, o que supoñía unha incorporación visual aos esquemas de movemento que facilitaban a corrección do posible erro e por suposto unha mellora, non só na execución, senón tamén, á hora da transmisión das mensaxes, na reflexión conxunta, na optimización da valoración, …


Posta en práctica:

Tanto nunha área como na outra, a posta en práctica foi altamente significativa. Salvo en contados momentos, o traballo realizouse case sempre en grupo, o que xa aporta un factor social, organizativo, colaborativo, … importante.

O que creo que pode resultar máis salientable e diferenciable en relación a como serían as actividades sen os dispositivos, seguramente, o tempo empregado e a organización. Sin lugar a dúbidas, realizaríamos as mesmas ou similares tarefas dentro das unidades traballadas, con 1 ordenador, 1 tablet, 1 cámara, … co material que ben a profe ou o centro nos brindase. Con 5 dispositivos, a organización e o aproveitamento de tempos e espazos foi moi distinta.

En concreto, en educación física, esa labor de corrección técnica instantánea e realizada por eles mesmos, sobre si mesmos e sobre o compañeiro, supón un cambio na execución dos movementos que doutro xeito non se integraría no esquema corporal do nen@ de forma tan efectiva (Sen falar de moitos outros beneficios adicionais).

Moita da importancia destos dispositivos está no uso que se faga deles. Nós, tanto en Ciencias como en Educación Física, tentamos que o obxectivo final das unidades fora elaborar un producto no que se precisara un alto grao de colaboración, compromiso, responsabilidade, … e por suposto cun factor importante en ámbolos dous casos de creatividade.

Está claro, que estos dispositivos dixitais, así como calquera outro, por si mesmos, non garanten a aprendizaxe, son ferramentas moi útiles, con moitísimas posibilidades, que os docentes debemos aprender a utilizar e facer uso delas en canto faciliten o noso labor e colaboren en acadar os obxectivos primordiais de todo proceso de ensino-aprendizaxe.

O resultado dalgunhas destas actividades estará online no noso blog de Ciencia:
O NOSO RECUNCHO DA CIENCIA

TABLETS TAMÉN NA EDUCACIÓN FÍSICA

Nesta segunda oportunidade para dispor das tablets nas nosas aulas, pensamos que sería interesante ampliar o seu uso ás clases de educación física.

Centro: Ceip Santo Paio de Abaixo
Mestra: Amparo Otero Pastoriza
Grupos discentes: 3º ciclo de Educación Primaria (5º e 6º cursos)
Áreas:

-Ciencias (8 h en total).
-Educación física (4 h en total) 

(Nun periodo de 15 días)

Competencias clave:

-Ciencias: Competencia en Ciencia e Tecnoloxía, C. en C. Lingüística, C. Dixital e C. aprender a aprender.
-Educación Física: C. en Ciencia e Tecnoloxía, C. Dixital, C. Aprender a aprender, C. Social e Cívica.

Apps Utilizadas:

-Ciencias: Geoios, El cuerpo humano, Bones 3D, muscles 3D, Dino Science CC, Google Earth, Scratch Jr, Imovie, Stop motion Studio.

-Educación Física: Hudl technique, Coach base, Coach note.
(Todas baixadas de "App store" de forma gratuita)

Proceso Actividade:

Ciencias:
Planificamos o uso das tablets, como unha ferramenta máis a utilizar, en base aos contidos a tratar dentro do momento concreto da programación anual da asignatura, "Saúde e enfermidades" en Ciencias da Natureza. Aproveitando a súa presenza na aula,  serviunos tamén para repaso dalgúns outros contidos (corpo humano, xeografía, robótica, …).
Tentamos que os rapaces utilizaran a tableta como soporte de aprendizaxe, combinándoa cos recursos tradicionais, dando a posibilidade de que deran renda solta á súa creatividade ao mesmo tempo que traballaban de forma colaborativa.

Organización nos 15 días:

-Traballo colaborativo por equipos: Dentro do tema "Saúde e enfermidades":

1.    Elaboración traballo escrito
2.    Elaboración campaña prevención enfermedades (formato vídeo)
3.    Presentación oral do traballo realizado

-Repaso contidos: En función da organización da sesión, 1 ou 2 días á semana 10 minutos finais, repaso  con xogos en tablet ou ordenador.

-Recunchos: 1 día á semana e nun tempo aproximado de 30 minutos, organizamos a aula en recunchos de aprendizaxe, onde en estos días, aproveitando a presenza das tablets, engadímolas como recurso, ampliando a sección de robótica e linguaxe computacional con Scratch.

Educación Física:
Parecíanos interesante, sobre todo no 3º ciclo poder ver e analizar "in situ", os nosos movementos.
Para eso escollemos dentro do bloque de Habilidades Motrices, a Unidade:  "Xiros, Equilibrios e Acrosport", que nos permitía un traballo de análise técnico importante.
Nestas catro sesións levamos a cabo un traballo en pequeno grupo onde fomos seguindo unha progresión de exercicios de xiro e equilibrio, para continuar cunha pequena introdución áo Acrosport, que nos permitira como traballo final, elaborar unha "Coreografía" neste deporte.

O alumnado dentro destos pequenos grupos: Gravou, viu en imaxe fixa e vídeo, observou as dificultades técnicas e as súas posibles melloras na execución dos distintos exercicios, facendo as oportunas correccións no programa de análise técnico.

O resultado dalgunhas destas actividades estará online no noso blog de Ciencia:
O NOSO RECUNCHO DA CIENCIA